هەمو ساڵێك جیهان یادی ڕۆژێك دەكات كە تیایدا مرۆڤ یەكێ لە خەونە هەرە لەمێژینەكانی هێناوەتە كایەوە، دوای ئەوەی لە 20 ی تەمووزی 1969 و بۆ یەكەمجار پێی خۆی دانا سەر ڕووی مانگ.
بۆ ئێمە لە كۆمەڵەی ئارەزوومەندانی فەلەكناسی كوردستان، ئەمە تەنها ڕۆژێك نییە كە ڕووداوێكی زانستی مێژوویی لەخۆ گرتووە، بەڵكو سەرچاوەیەكی پڕە لە بزوێنی هەست و نەستەكان و ئ
....

لە رووداوێكی فەلەكیدا ڕۆژی هەینی 5 شعبان 1431 بەرامبەر بە 16/7/2010 تیشكی خۆر بەشێوەیەكی ستونی لە كاتژمێر 12:27 پاش نیوەڕۆ (كە هاوكات بوو لەگەڵ كاتژمێری هەولێر ) بە (كەعبەی پیرۆز) كەوت.
ئەمەش وەك ئەندازیار (ماجید ئەبو بوزاهیرە) ەی (سەرۆكی كۆمەلەی فەلەكناسی لە جەدە ) ڕایگەیاند كە ئەم دیاردەیە لە ئەنجامی گەڕانەوەی رووكاری تیشكی خۆر لە هێلی قرژاڵ بۆ هێلی كەمەر&....

چوارشەممە 7-7-2010
یارییەكی تۆپێ و سیمینارێكی فەلەكیان بەیەكەوە ئەنجامدرا!!
ئا بەم شێوەیە منداڵانی دەزگای (Rudolf Walter ) لە شارۆچكەی (تیمیسۆڕا) ئاهەنگیان گێڕا بە بۆنەی كۆتایی هاتنی (ساڵی فەلەكی جیهانی 2009) و (مۆندیالی 2010 ی باشووری ئەفریقیا)، ئەمە پڕۆژەی ئامادەكارانی بووە بۆ سەرنجڕاكێشاندنی گەورەو بچووك بۆ وەرزش و زانستە فیزیایەكان لە یەكێ لە پڕۆژە هەرە نا
....

لە كۆتاییدا، دوای چاوەڕوانییەكی زۆرو خۆئامادەكردنێكی پێشوەختیدا، پڕۆژەی ناوازەی (یارییەك لە ژێر ڕۆشنایی ئەستێرەكاندا - A Match Under Starlight) لە ڕۆژو كاتی دیاریكراوی خۆیدا بەو پەڕی سەركەوتوویی ئەنجام درا.

لە بەرواری 7-7-2010 و كاتژمێر 5:45 بەكاتی هەولێر تیمێكی نێوەخۆیی كە پێكهاتبوون لە 14 هەواداری تۆپی پێ و چەندین مامۆستایەكی زانكۆ و پزیشكێكیشی لەخۆ گرتبوو، &#....

دیمانەی ئینتەرنێتی : ئەژی چەتۆ حەسەن

كار كردن لە بواری فەلەكناسی كارێكی قورسەو سادەترین گرفتەكانیشی بریتیە لە شەونخوونی تا نزیكی بەرەبەیان بەدیار تەلەسكۆب و روانگەكردنی بۆشایی ئاسماندا، ئەمەش بێگومان پێویستی بەو كەسانە هەیە كە هەرگیز وشەی (بێزار بووم یان ماندووبووم) یان نەیەتە سەر زار! بەزۆریش رەگەزی پیاو ئەم كارە لە نێو بوارە جی
....

هەموو ساڵێك و لە 21-6 دا زەوی دەكەوێتە دوورترین خاڵ لە خۆر، بەڵام تیشكەكەی لەسەر نیوەگۆی باكووردا نیمچە ستوونی دەبێت، بۆیە پلەی گەرمی لە بەرزبوون دەبێت و بەمەش یەكەم رۆژی وەرزی هاوین دەستپێدەكات، بەڵام لەنیوەگۆی باشووردا تیشكی خۆر لاردەبێتەوەو ماوەی شەو درێژ درێژ دەبێت و رۆژیش كورت دەبێتەوە و پلەی گەرمی دادەبەزێت و بەمەش یەكەم رۆژی وەر....

لە هەونگاوێكی گەورەدا، (مایك سیمینز) ی سەرۆكی (ڕێكخراوی فەلەكناسانی بێ سنوور) كە بنكەكەی لە (لۆس ئەنجلس) ە بڕیاردرا كە ئەركی ڕاپەڕاندنی پڕۆژەی ناسراو بە (وەرزەكانی بێ سنوور -3) ی ساڵی 2010 بدرێت بە هەر یەك لە (ئەژی چەتۆ حەسەن) سەرۆكی (كۆمەڵەی ئارەزوومەندانی فەلەكناسی كوردستان) و (سیلینا هینیتیگالا) لە (كۆمەڵەی فەلەكناسی سریلانكا) و (مارسێلۆ ئۆلیڤیر....

دوای هەڵدانی لە 9 ی ئایاری 2003 بەرەو شاخێكی زەبەلاح كە لە بۆشایی ئاسمانی نێو قوڵایی سیستەمی خۆردا مەلە دەكات، گالیسكەی ژاپۆنی (هایابوسا- كە مانای هەڵۆ) یە گەیشتە نزیكترین خاڵ لە هەسارۆكەی (ئیتوكاوا)، هەر بەمەش نەوەستا، بەڵكو كەپسولەیەكی بچووكی پڕ لە ئامێری پشكنینی هەرە پێشكەوتووی ڕەوانەی رووەكەی كردو هەر خۆیشی بۆ یەكەمجار لە مێژووی زانست....

سەر لە ئێوارەی ڕۆژی 18-6-2010 و لە نێو شریتی ژێرنووسی هەواڵەكانی كەناڵی نێوەخۆیی (ئازادی) هەواڵێكی زۆر سەیر و لەسەر زاری (ناسا) ی بڵاوكردەوە كە گوایە باران بارینی ئەم ماوەیە و بە تایبەتیش لە نێوان 18-تا 20 حوزەیران 2010 ڕەنگە ببێتە هۆی سەرهەڵدانی نەخۆشیی شێرپەنجەی پێست. هەڵبەتەو بێ گومان ئەم هەواڵەی بڵاوكراوەتەوە یەگجار زۆر دوورە لە ڕاستی و ئاژانسی (ناسا....

دوابەدوای دیدارێكی سەركەوتووانە لەگەڵ بەڕێز كاك (سەفین كانەبی) سەرۆكی (یەكێتی تۆپی پێی كوردستان) بە ئامادەبوونی هەریەك لە ڕۆژنامەنووسانی وەرزشی گۆڤاری (هەرێمی كوردستان) (محەمەد سەعید كوردەو عیماد قادر) لە 16-6-2010 ، جەنابیان پاڵپشتی تەواوی نیشاندا لە سەرخستنی یەكێ لە پڕۆژە ناوازەكانی ئێمە كەبە (یارییەك لە ژێر ڕۆشنایی ئەستێرەكانەوە) كە بریتی....

لە زنجیرەی كاروچالاكییەكانی كۆمەڵەكەمان، ڕۆژی 4-6-2010 و دوای دیمانەیەكی پڕ بەها لەگەڵ ڕێزدار (فەلەكەدین كاكەیی) كۆمەڵەكەمان بە سوپاسەوە بڕوانامەی ڕێزلێنانی خۆی پێشكەش كردە بەڕێزیان لەبری ئەو پاڵپشتی و هەماهەنگییەی لە پێناو كاراتر كردنی چالاكییەكانی كۆمەڵەكەمان و رۆڵیان لە پاڵپشتی كردنی پڕۆژە زانستییەكانمان لە ناوەوەو دەرەوەی هەرێ....

رۆژ دوای رۆژ ڕاستییە سەرسوڕهێنەرەكانی گالیسكەی (Cassini) دەكەونە بەر دیدی فەلەكناسان و ئێمەش بە گشتی!. تازەترین دۆزینەوەكانی گالیسكەی كاسینی بریتی بوو لە ئەنجامادانی چەندین لێكۆڵینەوەی ڕاداری بۆ چینەكانی ژێرەوەی رووی (تایتان) ی گەورە پاشكۆی خولاوەی (زوحەل) ی شاجوانی هەسارەكان.دەرەنجامەكان سكێجێكی زۆر ڕێك و پێكی چینە شاردراوەكانی ناخی تای....

سەرەڕای ئەوەی بەمەودای 3 جار ئەوەندەی ماوەی نێوان خۆر و هەسارەی نیپتۆن و 92 جار ئەوەندەی ماوەی نێوان زەوی و خۆر لێمان دوور كەوتۆتەوە، بەڵام هێشتا گالیسكەی دوورە وڵاتی ناسراو بە (ڤۆیاجەر -2) لە ناردنی هێَماو زانیاری بەردەوامە، بەڵام وا پێدەچێت كاریگەری دوور كەوتنەوە لە زەوی بەو مەودایە یەگجار دوورە رێگای خۆشكردبێت بۆ سەرهەڵدانی چەندین گرف....

ماوە ماوە هەسارەی سوور بەشێكی زۆر كەمی نهێنییەكانی خۆی دەخاتە بەر كامێرای یەگجار وردبینی گالیسكەی (مارس ڕیكۆنسیانس ئۆربیتەر)، كامێرای ئەم گالیسكەیە توانی چەند شێوازێكی نامۆ دەستنیشان بكات كە لە ناخی رووەكەی هەڵكەندرابوو نەوەك بەرزتر بێت لەناوچەكانی دەوروبەریدا بەڕووبەری 1.2 مەتر دووجا بۆ خەر یەكێ لەو شێوازانە.
لە یەكێ لە وێنەكانی ....

زانایانی بواری فەلەكناسی سەرسوڕمان و سەرسامن بە ڕوودانی دیاردەیەكی نامۆ لەسەر چینەكانی بەرگە هەوای هەسارەی موشتەری (Jupiter) كە بریتییە لە وونبوونی ناوازەی ناوچەیەكی تاریكی باشووری گۆی هەسارەكە كە بە (پژبێنی تاریكی باشوور) ناسراوە، لە مبارەیەوە (گلین ئۆرتۆن) ی پسپۆڕی فەلەكناس لە (ناسا) گوتوویەتی: ئەمەیان ڕووداوێكی فەلەكی زۆر گەورەیە!ئێمە ب
....

دوابەدوای بەشداریكردنی بەرفراوانی (كۆمەڵەی ئارەزوومەندانی فەلەكناسی كوردستان) و دەستنیشانكردنی دكتۆر (رۆژگار حەمید عەلی) وەك (نوێنەری عێراق و كوردستان) لە چالاكییە ناوازەكانی (ساڵی فەلەكی جیهانیی 2009 IYA)، (رۆبەرت ولیامز) ی سەرۆكی (یەكێتی فەلەكناسی نێودەوڵەتی – International Astronomical Union) و (كاترین سیێرسكی) بەڕێوەبەری كۆمیتەی گروپی كار، بڕوانامەی ڕێزلێنانیان ب®....

لە پەیوەندییەكی تەلەفۆنیدا، بەڕێز (محەمەد العوصێری) سەرۆكی (كۆمەڵەی ئارەزوومەندانی فەلەكناسی سووری) وێڕای بانگهێشتكردنی فەرمیی (ئەژی چەتۆ حەسەن) بۆ بەشداریكردن لە (چوارەم كۆنفرانسی عەرەبی بۆ ئارەزوومەندانی بۆشاییگەری و فەلەكناسی) كە بڕیارە لە شاری (حەلەب – كەفرولجەنە) ی سووریا لە ماوەی نێوان 1 تا 4 ی ئابی 2010 ئەنجام بدرێت. هەورەها پێشی ڕاگەی....

گوتەبێژێك بەناوی روانگەی فەلەكی ئەوڕوپی باشوور رایگەیاند كەوا لە ئێستاوە كار بۆ بنیاتنانی گەورەترین تەلەسكۆب لە جیهاندا دەكرێت لە پێناو دۆزینەوەی هەسارە هەرە دوورەكانی قوڵایی گەلەستێرەی خۆمان (رێی كاكێشان). ئەم تەلەسكۆبە ناودەنرێت (تەلەسكۆبی یەگجار گەورە) و تیرەی دەگاتە 42 مەتر، ئەمە جگە لە لێكۆڵینەوە تایبەتەكانی بە دۆزینەوەی مادە....

تیمێك لە زانایانی ئەمریكی توانیان هەسارەیەكی نوێ و نزیك بدۆزنەوە كە قەبارەكەی بەقەدەرایی هەسارەی (نیبتۆن) و بە مەودای 33 ساڵی رووناكی لێمانەوە دوورە، واتە نزیكەی 330 تریلیۆن كیلۆمەتر. " ئەم هەسارەیە ناونراوە (جی 436 بی) و یەكێكە لە بچووكترین هەسارە دۆزراوەكانی سنووری دەرەكی سیستەمی، چونكە زۆربەی هەسارەكانی دۆزراونەتەوە قەبارەیان لەمەی دوا
....

رۆژ دوای رۆژ ڕاستییە سەرسوڕهێنەرەكانی گالیسكەی (Cassini) دەكەونە بەر دیدی فەلەكناسان و ئێمەش بە گشتی!. تازەترین دۆزینەوەكانی گالیسكەی كاسینی بریتی بوو لە ئەنجامادانی چەندین لێكۆڵینەوەی ڕاداری بۆ چینەكانی ژێرەوەی رووی (تایتان) ی گەورە پاشكۆی خولاوەی (زوحەل) ی شاجوانی هەسارەكان.دەرەنجامەكان سكێجێكی زۆر ڕێك و پێكی چینە شاردراوەكانی ناخی تای....

دوابەدوای هەماهەنگی كردنی نێوان كۆمەڵەكان و رێكخستنی چەندین چالاكی لە ناوەڕاست و باشووری عێراق، لە هەنگاوێكی چاوەڕوان نەكراودا، سەرۆكی ئەنجوومەنی پارێزگای واست بەڕێز (مەحمود عەبدولڕەزا مەلا تەڵال) نووسراوی ژمارە (53) رێكەوتی (14-1-2010) بەسوپاسەوە ئاڕاستەی ئێمەی كردووە و ئەمەش دەقەكەیەتی:

بەڕێز : ئەژی چەتۆ حەسەن
بابەت: سوپاس و پێزانین

س&#....

لەهەنگاوێكی جواندا،لە بەرواری 28-4-2010 و لە ماوەی نێوان كاتژمێر 10:00 ی بەیانی تاوەكو 01:00 ی دوای نیوەڕۆ، ڕابیتەی عێراقی بۆ ئارەزوومەندانی زانست و بەهرەدارەكان بە هاوكاری وەزارەتی خوێندنی باڵاو لێكۆڵینەوەی زانستی حكومەتی عێراقی و بە ئامادەبوونی نوێنەرانی چەندین زانكۆ لە بەغداو پارێزگاكانی دەوروبەری ،هەڵسا بە ئەنجامدانی ئاهەنگێكی میوانداری &....

لەسەر بانگهێشتێكی فەرمی لیژنەی ئامادەكاری و زانستی (دەیەم دیداری وڵاتانی كەنداو بۆ زانستەكانی فەلەكناسی – الملتقی الخلیجی الفلكی العاشر)، بەڕێز (سەعدەدین شوكری حوسێن) ی ئەندامی كۆمەڵەكەمان و رێكخەری چالاكییەكانمان لە كەركووك لە رێكەوتی 17 ی نیسانی 2010 گەیشتە (مەسقەت) ی پایتەختی (میرنشینی عومان) بۆ بەشداری كردن لەم بۆنە فەلەكییە گرنگەدا.
ن&#....

لە درێژەی چالاكییەكانیدا ،ڕابیتەی عێراقی بۆ ئارەزوومەندانی زانست و بەهرەدارەكان / لقی كەربەلا و بەهاوكاری لەگەڵ سەرۆكایەتی زانكۆی كەربەلا – بەشی راگەیاندن و پەیوەندییە گشتییەكان و بەبۆنەی رۆژی فەلەكناسی جیهانی – International Astronomy Day و كۆتایی هاتنی وەرزی چالاكییە بەپێزەكانی (مانگی فەلەكی جیهانی GAM) هەڵسان بە ئەنجامدانی چالاكییەكی فەلەكی بە ناونیشا ....

بەم دواییە كۆمەڵەكەمان پڕۆژەی پیشانگای گەڕۆك- Mobile Exhibition Project –MEP ی راپەڕاند بە ئامانجی نمایش كردنی وێنە فەلەكییەكان لە چەندین دەزگا و ناوچەی نێو هەرێمی كوردستاندا. بەم بۆنەیەوەو بە سەرپەرشتی مامۆستا (ئاسۆ رەزاق) ی ئەندامی دەستەی كارگێڕی و بە هاوكاری چەند ئەندامێكی ماندوونەناسی كۆمەڵەكەمان، لە رێكەوتی 20 نیسانی 2010 – كاتژمێر 9 ی سەرلە بەیانی، یەكەم نمای....

24-4-2010 دوایین چالاكییە بەفراوانەكانی (مانگی فەلەكی جیهانی) بوو و تیایدا بڕیار درابوو گەورەترین (شەوی ئاهەنگی ئەستێرەیی- Star Party) ئەنجام بدرێت. بەهاوكاری لەگەڵ (بەڕیوەبەرایەتی پەروەردەی رانیە) و (بەڕێوەبەرایەتی قوتابخانەی ئامادەیی كۆدۆ ) لە ڕانیە تیمی كۆمەڵەكەمان كە پێكهاتبوون لە (ئەژی چەتۆ و ئاسۆ رەزاق و هەرێم عومەر) بۆ یەكەمجار سیمینارێكی زۆر بە&#....

رێكەوتی 14-4-2010 ، كاتژمێر 4:30 تا 5:10 خولەكی ئێوارە و لە هەنگاوێكی كت و پڕدا،روانگەیەكی فەلەكی لە رێگای تەلەسكۆبی PST Coronado
ی تایبەت بە چالاكییەكانی رووی خۆرمان بۆ كۆمەڵێك قوتابی (دواناوەندی نموونەیی هەولێری كچان) مان ئەنجامدا دوای ئەوەی كەش و هەوا پاك بۆوە لە تەپ و تۆزو هەوردا. ئەم چالاكییە ناوازەیە بووە مایەی سەرنجڕاكێشانی دەیان قوتابی ئەم دواناوەندی....

(رۆژی خۆر- Sun Day) یەكێكە لە پڕۆژەكانی (Global Astronomy Month -2010) ەو لە 11 ی نیساندا ئەنجام درا. لەبەر نالەباری كەش و هەوای كوردستان و عێراق لە كاتەدا ئەوا نەمانتوانی لەكاتی خۆی بەرنامەكە وەك پێویست ئەنجام بدەین، بەڵام بە دوو چالاكی بە پێز بەشداریمان كرد:

چالاكی یەكەمی (رۆژی خۆر)
سیمینارێكی فەلەكی بەرفراوان لەسەر فەلەكناسی لەلایەن مامۆستا (شێرزاد عەلی موحەمەد ) ئە&#....

سەرەڕای نالەباری كەش و هەوا لە كوردستان، كەچی كۆمەڵەكەمان درێژەی دا بە چالاكییەكانی خۆی لە چوارچێوەی (Global Astronomy Month -2010). ئەمجارەیان پڕۆژەی ناوداری (30 شەو بۆ ئاشتی ئەستێرە – 30 NSP) بووە خاڵی كۆبوونەوی نێوان ئێمەو چەندین وڵات لە رێكەوتی

سەرەتا لەگەڵ خاتوو (جۆن شامبرلن) لە ئەمریكا راستەوخۆ لە رێگای بەرنامەی (Skype) بەیەكەو گفت و گۆمان كرد و (جۆن) یش لەلایەن خۆیەو&....

پۆستەری: BEAUTY WITHOUT BORDERS – Saturn for All....

30 Nights for Star Peace....

دوای چاوەڕوانییەكی زۆر! كۆمەلەَكەمان یەكەم بڵێسەی چالاكییەكانی (مانگی فەلەكی جیهانی- Global Astronomy Month) یاخود (GAM) داگیرساند كە بریتی بوو لە سیمینارێكی زۆر بەرفراوان لە نێو هۆڵی بۆنەكانی (لیژنەی ناوچەی فەمانبەران) ی پارتی دیموكراتی كوردستان لە 31-3-2010.
سیمینارەكە كاتژمێر 04:10 ی دوای نیوەڕۆ دەستیپێكرد و ماوەی زیاتر لە كاتژمێرێكی خایاند و تیایدا تیشك خرایە سەر
....

ئاژانسی فڕین و بۆشاییگەری نیشتمانی ئەمریكی – ناسا – بە فەرمی رایگەیاند كەوا گالیسكەی مەریخیی ناسراو بە (سپیریت) تا هەتایە لەو شوێنەدا دەمێنێتەوە كە لە نیسانی ساڵی 2009 ەوە تێدا چەقیوەو ناسراوە بە (ناوچەی تڕۆی) كە بریتییە لە رووبەرە لمێكی قووڵی خاوەن دەنكۆڵەی یەگجار ورد لەسەر شێوەی (پاودەر). ئەمەش داوی ئەنجامدانی زنجیرەیەك هەوڵی پسپۆڕان بۆ رزگ....

ئەو كەشتیوانانەی كە لەماوەی نێوان ساڵانی 1969-1972 حەوت جار بۆ سەر مانگ گەشتیان ئەنجامدابوو،ناڕەزاییان دەربڕی لەبارەی بڕیارەكەی ئەم دواییەی سەرۆكی ئەمریكی (باراك ئۆباما) لەسەر وەستاندنی بەرنامەی گەڕانەوە بۆ سەر مانگ و داوایان لێكرد كە لەم بڕیارەی پاشگەز ببێتەوە،چونكە ئەم بڕیارە زانایانی تووشی هیوا بڕانی دەكات و كاردانەوەكانی كارەسات ئ&#....

یەك مانگ پێش ئێستا لە ئینتەرنێتەوە ناوبانگیم بیستبوو، زۆرم لا سەیر بوو كەوا چۆن لە وڵاتێكی پڕ لە نەگبەت و كارەساتی وەك عێراقی ئەمڕۆ گەنجێك هەڵدەكەوێت و ئەم تەوقە پڕ لە نەهامەتییەی ئەم گەلە دەشكێنێ و نەوەك لەسەر زەوی، بەڵكو لەبەرزایی ئاسمانەوە وەكو خۆی دەڵێ :"ناوی هەموو عێراق لە زاخۆوە بۆ فاو م بەرز كردەوە!"، لە بەرواری 28-2-2010 بێ ئەوەی هەرگیز پێ&....

بۆبەڕێزان كەناڵەكانی تەلەڤزیۆنی ناوەخۆیی و ئاسمانییەكانی

كوردستان تی ڤی – كوردسات – نەورۆز- زاگرۆس- سپێدە – پەیام -

یەكگرتوو/كەناڵی هەولێر – پایتەخت – گەلی كوردستان

بابەت / بەیاننامەی (بایكۆتكردن)



لای هەوو لایەك ئاشكرایە كەوا زانست و زانیاری و تەكنەلۆژیا پێوەری بنەڕەتی پێشڤەچوونی هەر هەموو كۆمەڵگەكانی جیهانییەو بواری (زا....

ساڵی رابردوو نزیكەی 15 وڵات بەشداریان لە چالاكی (جوانی بێ سنوور – ئێوارەیەك لەگەڵ هەسارەیەك زوهرە) یاخود (Beauty Without Borders- An evening with Venus ) ئەنجام دراو ئەمساڵیش (هەسارەی سووری مەریخ) بووە ئامانجی روانگەكردنی هەر یەك لە فەلەكناسانی (كوردستان,ئەڵمانیا,فلیپین , بەریتانیا ئەرژەنتین،بەڕازیل،ئیتاڵیا،جامایكا،پاكستان،نیكاراگوا،سریلانكا،مۆزەمبیق,نیپال, ویلایەتە....

ئاگاداری تەواوی ئەندامانی كۆمەڵە و هەوادارانی زانستی فەلەكناسی دەكەینەوە كەوا یەكەم بەرهەمی تەلەڤزیۆنی –دیكۆمێنتی مان بەبۆنەی كۆتایی هاتنی (ساڵی فەلەكی جیهانیی 2009 IYA) بە ناونیشانی (بە پێوانەی كیلۆمەتری سەر زەمینی هەسارەكان چەند لە خۆرەوە دوورن؟) ئەمشەو دووشەممە بەرواری 11-1-2010 كاتژمێر 08:00 ی ئێوارە بە كاتی هەولێر لە كەناڵی نێوەخۆیی (نیولاین – New Line) ¦....

كاتێك خۆر و مانگ و زەوی دەكەونە سەر یەك راستەهێڵ ,ئەوا خۆرگیران و مانگ گیرانەكان روودەدەن, كاتێك مانگ دێتە نێوان زەوی و خۆر سێبەرەكەی دەكەوێتە سەر رووی زەوی, بەو پێەی كە مانگ 400 جار ئەوەندەی ماوەی نێوان زەوی و خۆر لە خودی زەوی نزیكترە, بۆیە ئەم دیاردەیە وا دەكات خەپلەی مانگ خەپلەی خۆر دابپۆشێ سەرەڕای ئەوەی كە خۆر (3 ملیۆن و 900 هەزار) جار لە مانگیش گ
....

ساڵی فەلەكی 2009 تەواو, بەڵام دوایین دیمەن لەم ساڵە پڕ لە یادگارییە خۆشەدا بریتی بووە لە ئەنجامدانی چالاكی (دواخۆرئاوابوونی ساڵی فەلەكی جیهانی Dusk of IYA2009 ) بوو. هەرچەندە هەور بەری ئاسمانی گرتبوو و پێشتریش بارانێكی زۆر باریبوو, بەڵام لە رێگای پڕۆگرامی فەلەكی (Stellarium ) توانیمان خۆرئاوابوونێكی گرافیكی زۆر نزیك لە واقیع و لە رێگای لاپتۆپ و داتاشۆ لەنێو ژوور....

لەم جیهانە پڕ لە نەهامەتی و گرفتەدا, هێشتا چەند بۆنەو یادێك هەن كە دەبنە مایەی پێكەوە بەستانی ماوە دوورەكان و ئایین و نەتەوەو ئایدیۆلۆژیاو رەنگ و زمانە جیاجیاكانی سەر ئەم هەسارە بێ وێنەیە, لەهەمووی گرنگتریش تا پێش ساڵی 2009, یارییەكانی ئۆلەمپی و جامی جیهانی و هەندێ جار كۆنسێرتی گۆرانی و كۆنگرەو كۆنفرانسەكانی بوارە جیاجیاكانیش رۆڵی نزیككر....

((هەرگیز ناڵێین ماڵ ئاوا)) ئەوە ناوی ئەو كلیپە بوو كە (ئەژی چەتۆ) ئامادەی كردبوو بە سوود وەرگرتن لە یەكێ لە گۆرانییەكانی گۆرانی بێژی ناودار Celine Dion)) بە ناوی (Immortality) , لەم كلیپەدا چەندین وێنەی جۆاروجۆری چالاكییە جیهانییەكانمان لە میانەی ساڵی فەلەكی جیهانی 2009 و بەشێوەیەكی هونەری سادە و بەبەكارهێنانی هەندێ Effect ی هونەری بەستراوە بە بڕگەكانی گۆرانییەكەمان ئ
....

هەموو ساڵێك لە 21ی كانوونی یەكەمدا دیاردەی هەڵگەڕانەوەی زستانە لە نیوەگۆی باكووری زەوی و هەڵگەڕانەوەی هاوینە لە نیوەگۆی باشووری زەویدا روودەدات, بەڵام ئەمساڵ بەشێوەیەكی دیكە یادی ئەم دیاردەیە كرا ئەویش بە ئەنجامدانی دوایین پڕۆژەی فەلەكی لەلایەن كۆمەڵەی ئارەزوومەندانی فەلەكناسی كوردستان , كە لەم ماوە دوور و درێژەی ساڵی رابردوودا ن&....

گروپی هەماهەنگی (رێكخراوی فەلەكناسانی بێ سنوور) و (فەلەكناسانی سەر شۆستە) بە كۆی دەنگ رەزامەندیان نیشاندا لەسەر پێدانی شەرەفی ئاماەكردن و سەرپەرشتی كردنی دوایین چالاكی ساڵی فەلەكی جیهانی 2009 بۆ (ئەژی چەتۆ حەسەن) ی سەرۆكی كۆمەڵەكەمان وەك سەرپەرشتیكاری نیوەگۆی باكوور لەگەڵ بەڕێز (مارسێلۆ دی سۆزا) ی سەرۆكی (یانەی فەلەكی لویس كڕۆلس) ی بەڕازیل&#....

لە بەرواری 2-12-2009 سەرۆكی (رێكخراوی فەلەكناسانی بێ سنوور - AWB) بەڕێز (مایك سیمینز) رەزامەندی نیشاندا لەسەر پێدانی شەرەفی (رێكخەری نیشتمانیی عێراقی بۆ رێكخراوی فەلەكناسانی بێ سنوور – Astronomers Without Borders) بۆ (ئەژی چەتۆ حەسەن), سەرۆكی كۆمەڵەی ئارەزوومەندانی فەلەكناسی كوردستان. لەبەرامبەردا, (ئەژی چەتۆ) زۆر بەگەرمی سوپاسی (مایك) ی كرد و ئەمەی بە (دەستكەوتێكی گەورە) ی لەق....

تاقمی نێو وێستگەی ئاسمانی نێودەوڵەتی لەگەڵ فیكەی ئاگاداری بەئاگاهاتن و بووە هۆی نانەوەی حاڵەتێكی ترس لە نێویاندا نەوەك ئەمە ئاگاداركردنەوەی كەوتنەوەی ئاگر بێت لەنێو وێستگەكە,چونكە ئەمە ترسناكترین حاڵەتە كە تووشی ئەم جۆرە نێوەندانە دەبێت, پاشان ترسی دابەزینی ئاستی پەستانی هەوایان كەوتە دڵ و ئەمەش هەڕەشە دەنێتەوە لەسەر گیانی ئەو
....

تیمێك لە زانایانی جیۆلۆجیا گەیشتنە ئەو راستییەی كەوا سەرچاوەی بەشێك لەو كانزایانەی لە نێو خاكی زەویدا هەن لە بۆشایی ئاسماندا بووە. (جیمس بریتان) ی پسپۆڕی جیۆلۆجیا لە زانكۆی (تۆرنتۆ) كە یەكێكە لە ئەندامانی ئەم تیمە هاوبەشەی نێوان زانكۆی (تۆرنتۆ) ی كەنەدی و (زانكۆی میریلاند) ی ئەمریكی بووە گوتی: ئەو پلەی گەرمییە زۆر بەرزەی كە وایكردووە بەر لە &....

لێكۆڵەرانی كەشناسی ئەمریكی پێیان وایە كە رێژەی فڕەدانی گازی دووانۆكسیدی كاربۆن لەسەر ئاستی جیهانی بگاتە لووتكەی لە سنووری ساڵی 2015. لەم بارەیەوە (راجیندار باتشاوری) سەرۆكی تیمی نێودەوڵەتی تایبەت بە نەتەوە یەكگرتووەكان دەڵێ: ئەگەر لایەنانی بەرپرس پابەند نەبن بە كەمكردنەوەی رێژەی فڕەدانی گازی دووانۆكسیدی كاربۆن, ئەوا تا ساڵی 2015 پلەی گەž....

رۆژی پێنجشەممەی رابردوو 19-11-2009, ئاژانسی (ناسا) هەوڵێكی پڕاكتیكی ئەنجامدا بۆ رزگاركردنی گالیسكەی (سپیریت) ی سەر رووی مەریخ. سەرەتا زانایان دەستیان كرد بە ناردنی چەندین فرمانێك بۆ گالیسكەی ناوبراو لە پێناو (كشاندنەوەی بۆ دواوە)ی گالیسكەكە تابەو شوێنەدا بگەڕێتەوە كە پێشتر پێیدا رۆیشتبوو كە ئەمە دوایین هەوڵی رزگاركردنی دەبێت. چەقینی گالیسكەی ....

بەرواری 18 ی تشرینی دووەمی 2009, كەناڵی تەلەڤزیۆنی نێوەخۆیی (KSL.TV) لە ویلایەتی
(Utah) ,هەواڵی رووناكداهاتنی ئاسمانی ئەو ویلایەتەو چەند ویلایەتێكی دیكەی رۆژئاوای بڵاوكردەوە بەهۆی سووتانی تەنێكی ئاسمانی نامۆو و یەگجار بریقەدارەوە. ئەم دیاردەیەش كاتژمێر 12:10 دوای نیوەشەو بەكاتی رۆژئاوای ویلایەتە یەكگرتووەكانی ئەمریكاوە روویداوەو سەرەتاكەشی ببوو&#....

لە تازەترین هەواڵ و پێشهاتەكانی گالیسكەی (LCROSS) ی تایبەت بە دۆزینەوەی ئاو لە سەر مانگ لە 13-11-2009 دا هاتووە كەوا لە میانەی شیكردنەوەی سەرەتایی داتا و زانیارییە وەدەستكەوتووەكان لە دوای ئاراستەكردن و تەقاندنەوەی مووشەكێكی تایبەت لەنێو چاڵی نەیزەكی كابیۆس(Cabeus) لە بەرواری 9-10-2009 لە جەمسەری باشووری مانگ و دەركەوتنی ناوچەیەك لە ژێرەوەی رووی مانگ كە بۆ ملی....

دوای چاوەڕوانییەكی زۆر دوورو درێژ و بۆ یەكەمجار لە هەرێمی كوردستانی عێراق, ئەستێرەیەكی ناوازەی پڕ لە رەنگ و روخساری بێ وێنەو پڕ لەتیشكی هەست ونەستی دۆستایەتی و برایەتی ئاسمانی چوار وڵاتی بە جوانترین تابلۆی ئاشتی ئامێزی رازاندەوە و بووە وانەیەكی پڕ لە پەندو ئامۆژگاری بۆ نەوەكانی داهاتووشمان كەوا ئێمەی ئادەمیزاد خاوەنی چەندین پردی پ....

بەمەبەستی رێكخستنی كارو چالاكییە نێو دەوڵەتییەكانی (رێكخراوی فەلەكناسانی بێ سنوور- AWB), سەرۆكی رێكخراوەكە بەڕێز ( مایك سیمینز) دەستیكردووە بە دەستنیشانكردنی چەند كەسایەتییەكی جیهانی تا وەك (باڵیۆز- Ambassador) كار بكەن بۆ رێَكخستن و دانانی پلانی چالاكی و هەماهەنگیكردنی هەرێمی و نێودەوڵەتی نێوان عێراق و كوردستان و وڵاتانی جیهاندا. بۆ ئەم پۆستەش (ئ&....

بەم دواییەو لە یەكێ لە دیاردە هەرە دەگمەن و كەموێنەو لەهەمان كاتدا پر لە ترس و تۆقێنیشدا, شێوە هەسارۆكەیەك لە ئاسمانی (جاكارتا) ی پایتەختی (ئەندەنووسیا) تەقییەوەو هێزی تەقینەوەكەشی گەیشتبووە كۆی تەقینەوەی 3 بۆمبی ئەتۆمی وەك ئەوانەی بەبەر شاری هیرۆشیما كەتبوون. زانایان لە زانكۆی (وێست ئۆنتاریۆ)ی كەنەدی ئاماژەیان بەوە دا كە وێستگەكانی رو....

لە یەكێ لە گەورەترین هەنگاوەكانی ئاژانسی (ناسا) بۆ دۆزینەوەی بۆشایی ئاسمان, توانی بۆ یەكەمجار و بەسەركەوتوویی مووشەكی زەبەلاحی (ئێیریس-1 –ئێكس) كە بە گەورەترین مووشەكانی سەر رووی زەوی ناسراوە كە درێژییەكەی گەیشتۆتە (327) پێ, هەڵبداتە بۆشایی ئاسمان. ئەم مووشەكەش سەرەتای رێگای گەشتكردنە بۆ مانگ و هەسارەی مەریخ دوای خانەنشین كردنی پرۆگرامی (مە&#....

هەوڵێكی دیكە دەدرێت بۆ رزگار كردنی Spirit لە نێو لم دا!

ماوەی زیاتر لە 5 مانگە, گالیسكەی مەریخی ناسراو بە (سپیریت) لە نێو چینە لمێكی زۆر ورد دا چەقیوەو ئەمەش بووە مایەی نیگەرانی تەواوی زانیانی سەرپەرشتیاری گالیسكەی (سپیریت) و فەلەكناسانیش بە گشتی . جا لە پێناو رزگاركردنی ئەم گالیسكەیە كە زیاتر لە 5 ساڵە لەگەڵ گالیسكە هاوەڵەكەی (Opportunity) لەسەر رووی مەریخ....

(فەلەكەدین كاكەیی) وەزیری رۆشنبیری حكومەتی هەرێمی كوردستان :
بەڕای من, ئەمەیان خۆشترین پێشانگای ئەمساڵ بووە!

هیچ شك و گومان لەوە دانییە كە بۆشایی گەردوون و ئەندامەكانی نێوی و ئەو رەنگ و روخسارە سەیرانەی كە لێیان پێكدێن و ئەو راستییە سەرسوڕهێنەرانەی كە لێیانەوە وەدەستهاتوون زۆر لە مێژە بوونەتە جێگای گرنگی پێدانێكی جەماوەری بەرفرا
....

لە میانەی چالاكییەكانی لەساڵی فەلەكی 2009 ,كۆمەڵەكەمان لە ئامادەباشی دایە بۆ ئەنجامدانی یەكەمین و گەورەترین پیشانگای فەلەكی لە نێو (گەلەریی شانەدەر) لە هەولێری پایتەخت لە ماوەی نێوان 22 تا 24 ی تشرینی یەكەمی 2009 بۆ زیاتر لە 100 دیمەنی فۆتۆگرافی فەلەكی لەگەڵ چەندین پۆستەری قەبارە جیاجیا كە ئەم بوارانەی خوارەوە دەگرێتەوە:

1.جەماوەر و كۆمەڵەی فەلە ....

دوابەدوای كردنەوەی دەرگای یەكتر ناسین و هاریكاری, كۆمەڵەكەمان بە سوپاسەوە بەشداری و پاڵپشتی خۆی نیشاندا بۆ (كەمپینی سندوقی هاوكاری گەنجان) لە پێناو بەدیهێنانی ژیانێكی ئابووری باشتری گەنجان و لاوان پاڵپشتی كردنی مادی لە هەرێمی كوردستان لە چوارچێوەی پرۆژەیەكدا كە پێشكەكەشی حكومەتی هەرێمی كوردستان دەكرێت و بوارەكانی چوونە نێو ژیان
....

لەسەر داوای ڕێزدار دكتۆر حەمید مجوەل ئەلنعێمی سەرۆكی یەكێتی عەرەبی بۆ فەلەكناسی و زانستی بۆشاییگەری, كۆمەڵەكەمان بانگهێشت كراوە تا بەشداری بكات لە كۆنفرانسی یەكەمی عەرەبی بۆ جیۆلۆجیای فەلەكی كە لە ماوەی نێوان 9-10 ی تشرینی دووەمی 2009 لە نێو زانكۆی ئوردنی لە عەممانی پایتەختدا بەڕێوە دەچێ.
لەم بارەیەوەو لە لێدوانێكی دكتۆر حەمید بۆ ماڵپەڕ....

دوابەدوای بەئەندامبوونی كۆمەڵەكەمان لە نێو پرۆژەی ئیسلامی بۆ روانگە كردنی هیلال (ICOP) دا, كەناڵی (الجزیرە مباشر) رۆژی هەینی رابردوو 21ی ئابی 2009 كاتژمێر 05:45 ی ئێوارە تا 08:30 بەرنامەیەكی راستەوخۆ و تایبەتی تەرخانكرد بۆ باسكردنی دەركەوتنی هیلالی رەمەزان لە نێوان شەرعی ئیسلامی پیرۆز و زانستی فەلەكناسیدا. كاتژمێر 07:20 , رێزدار ئەندازیار محەمەد شەوكەت عۆد&#....

ماوە ماوە هەواڵی زۆر سەیرو سەمەرە لە زۆربەی دەزگاكانی راگەیاندنی نێوەخۆییمان بڵاودەكرێنەوە بێ ئەوی پشت ببەسترێت بە بنەمای زانستی راستەقینە یاخود زۆر بەداخەوە وەرگێڕانی نادروست و ناتەواو كەلە توانایدایە تەواوی راستی هەواڵ و بابەتەكانیش سەراو ژێر بكات و وای لێبكات ئامانجە زانستییەكانی خۆی نەپێكی و تەواوی راستییەكان بشێوێنێ. ئەو....

دوای توندو تۆڵكردنی پەیوەندییە دەرەكییەكانمان, چەندین كەسایەتی و فەلەكناسی ناودار لەسەرتاپای جیهانەوە بەوپەڕی شادییەوە بوونە ئەندامی فەخری كۆمەڵەكەمان و هەریەك لەو بەڕێزانەش لە رێگای ئینتەرنێتەوە بڕوانامەی شەرەفی ئەندامێتی فەخریان پێدرا.بێ شك رۆژ دوای رۆژ بنكەی جەماوەری نێوەخۆیی و جیهانی بەرفراوانتر دەبێ, بەڵام لەخوارەوە نا....

لە میانەی بەرنامەی ( كۆتایی هەفتە ) كە تیشك دەخاتە سەر گرنگترین رووداوە نێوەخۆیی و جیهانییەكان لە ماوەی 7 رۆژی رابردوودا, میوانداری ( ئەژی چەتۆ حەسەن ) ی سەرۆكی كۆمەڵەی كرد و لە میانەی ئاراستە كردنی چەندین پرسیار دەربارەی چۆنییەتی روودان و درێژیی ماوەی ئەمجارەی, بۆ ماوەی 10 خولەك زانیاری بەپێزو ورد پێشكەش بە بینەرانی كرد.....

وادیارە ژمارەیەكی یەگجار زۆری فەلەكناسان و ئارەزوومەندانی فەلەكناسی لە باشوور و باشووری رۆژئاوای ئاسیا و فەلەكناسانی جیهان بە تایبەتی رۆژهەڵاتی چین و نیپال و هیندستان توانیان راستەوخۆ ساتە هەرە جوان و دڵڕفێنەكانی گیرانی خۆر لەلایەن خەپلەی مانگەوە ببینن.ئەم خۆرگیرانەش بە درێژترین خۆرگیرانی سەدەی 21 ناسراوەو تیایدا خۆر بۆ ماوەی 6 خ....

رێكەوتی 21 ی تەمووزی 2009 و بە ئامادەبوونی ژمارەیەكی زۆری ئەندامانی كۆمەڵە و میوانانی بەڕێز, كۆمەڵەی ئارەزوومەندانی فەلەكناسی كوردستان و بە هاوكاری ئامادەیی نموونەیی شەهید فاخیر مێرگەسووری سیمینارێكی بەرفراوانی سازكرد بەبۆنەی 40 ەمین ساڵیادی دابەزینی یەكەم مرۆڤ لەسەر رووی مانگ لەبەرواری 21 ی تەموزی 1969 لەلایەن نیڵ ئارمسترۆنگ و بۆز ئالدرین.<....

لەسەردانێكیدا بۆ هەرێمی كوردستان, مایكڵ فالڤێلا بەڕەگەز ئەمریكی وەك مامۆستایەكی جوگرافیا لە یەكێ‌ لە ئامادەییە تایبەتییەكانی بانكۆك ی پایتەختی تایلاند وانە دەڵێتەوە و پێشتریش لە ئەمریكا وانەی فەلەكناسی بۆ قوتابیانی قۆناخەكانی سەرەتایی نێو نیویۆڕك گوتووە, بەسەردانێكی گەشت و گوزاری هاتبووە كوردستان و بۆ ماوەی 10 رۆژ مابۆوە. لە
رێك&....

لە رێكەوتی 1 ی تەموزی 2009 , دەستەیەك لە ئەندامانی كۆمەڵە توانیان بەسەركەوتوویی ئێوارە روانگەیەكی فەلەكی جەماوەریی گشتی لە نێو پاركی منارەی نێو شاری هەولێر ئەنجام بدەن دوار وەرگرتنی رەزامەندی دەستەی بەڕێوەبردنی پاركەكە. روانگەكەش تایبەت بوو بە مانگ و هەسارەی زوحەل و سەدان كەس تیایدا بەشداربوون و بووە جێگای رەزامەندی و سەرنجڕاكێشانی ئا&....

دوای چاوەڕوانییەكی زۆر و خۆئامادەكردنێكی تەواو و بەپێی پلانی دانراوی پێشووتریدا, كۆمەڵەكەمان توانی بۆ یەكەمجار فیلمێكی دیكۆمێنتی فەلەكی ئامادەبكات كە گوزارشت لە دووری ماوەی نێوان هەسارەكانی سیستەمی نوێی خۆر دەكات بە مەتر و كیلۆمەتر بە جۆرێك خۆر وەك خاڵی سفر بوو و لە نزیك بالەَخانەی دادگەی هەولێر بووە و پاشان بە پێوانەیەكی زانستیا&....

بەبەشداریكرنی ژمارەیەكی بەرچاو لە فەلەكناسانی جیهانی , چالاكی ورزەكانی بێ سنوور ئەنجامدرا و بووە هۆی دڵخۆشی بەشداربووان بەوەی كە لەم رۆژەدا چەندین وڵات لە باكوور و باشووری زەوی بەیەكەوە بەسترانەوە و بەیەك دەنگ یەكێتی و تەبایی خۆیان نوێ كردەوە .
ئەم چالاكییەش لە پایتەختی هەرێمی كوردستان بەم شێوەیە ئەنجامدرا:

شوێنی ئەنجامدان: بەر....

لەبەسەر كردنەوەیەكی كۆمەڵەكەمان و بەخشینی شەرەفی ئەندامێتی, رێكەوتی 11ی حوزەیران 2009 سەردانی بەڕێز مامۆستا سابیر زەنگەنە مان كرد و جەنابیان زۆر خۆشحاڵ و دڵگەش بوو بە دیدارمان و زیاتر شادومان بوو بە پێدانی شەرەفی ئەندامێتی بۆی كە بچوكترین دیارییە بۆ ئەم


كەسایەتییە ناودارەی كە بەدرێژایی تەمەنی لە خزمەتكردنی تاكی كورد بووە لە میانەی ¦....

دوای ئامادەباشییەكی پێشوەختانە, كۆمەڵەكەمان توانی بەجوانترین شێوە بەشداری بكات لە (رۆژی ژینگەی جیهانی – World Environment Day ) بە ئەنجامدانی چالاكی نێودەوڵتی (ئەستێرەكان بۆ ئاشتی جیهانی- Stars for Global Peace).چالاكییەكەش بەم شێوەیەی خوارەوە بوو:

شوێنی ئەنجامدان: بەردەم بارەگای كۆمەڵە
رێكەوتی ئەنجامدان: 5 ی حوزەیرانی 2009
كاتی دەستپێكردن: 08:30 ی ئێوارە.
چالاكی یەكەم : داگیر....

كردنەوەی كەناڵێكی گرنگی هاریكاری نێوان زانستخوازانی كوردستان و فەڕەنسا
لە رێكەوتی لە رێكەوتی 4 ی حوزەیرانی 2009 كاتژمێر 10:00 ی سەرلە بەیانی ,شاندێكی كۆمەڵە بۆ یەكەمجار سەردانی كونسوڵخانەی فەرەنسایان كرد لە هەولێری پایتەخت. زۆر بە گەرمییەوە لە لایەن خاتوو ئێمیلی بانزێ ی بەرپرسی بەشی چالاكییە كۆمەڵایەتییەكانی كونسوڵگەری فەرەنسی پێشوازی&....

هه‌موو ساڵێك و له‌ 21 ی ئادار دا, خۆر ده‌چێته‌ نێو خاڵی ناسراو به‌ (هه‌ڵگه‌ڕانه‌وه‌ی به‌هاری) و تیایدا ماوه‌ی شه‌و و رۆژ یه‌كسان ده‌بێت.به‌مه‌به‌ستی ناساندنی خۆر و كاریگه‌رییه‌كانی له‌سه‌ر ژیان له‌سه‌ر هه‌ساره‌ی زه‌وی و باسكردنی ئه‌و دیاردانه‌ی كه‌ له‌سه‌ر رووی خۆر و ناوجه‌رگه‌كه‌یدا رووده‌دات بێ ئه‌وه‌ی ئێمه‌ بیانبینین – ته‌نها له‌
....

له‌ماوه‌ی نێوان 25 تا 28 ی شوبات هه‌ور ناوچه‌كه‌مانی داگرت, به‌ڵام خۆشبه‌ختانه‌ له‌ ئێواره‌ی 26 ی شوباتی 2009 كۆمه‌ڵه‌كه‌مان توانی هه‌لی لاچوونی كاتیی هه‌ور بقۆزَنێته‌وه‌ بۆ ئه‌نجامدانی چالاكییه‌كه‌ی و له‌سه‌ر شۆسته‌ی شه‌قامی 40 مه‌تری له‌گه‌ڕه‌كی رووناكی نێو شاری هه‌ولێر. ته‌له‌سكۆبی Celestron C65 مان به‌كارهێنا بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ و نزیكه‌ی 60 كه‌س ب&#....